Namens Graz doken Henk Kanning en Hans Vrijmoed een weekend onder in Den Haag, voor het Crossing Border festival. Lees hier hun verslag!*stop*
Het Spui biedt van woensdag tot zaterdag een bevreemdende aanblik. Voor de deur van het theater staan mensen in de rij voor de kassa en een provisorisch verlengde houten ingang. Maar vreemd genoeg veel bezoekers maken na het omdoen van het polsbandje rechtsomkeert en steken de trambaan over naar de andere kant van het plein. Tussen het kille marmer van de omliggende gebouwen bevinden zich enkele vrolijke houten gebouwtjes die bij een circus of een zomerfestival niet zouden misstaan.
Deze podia met illustere namen als Cascadeur, Cuatro en The Shelter herbergen maar liefst de helft van het programma op Crossing Border. De kleurrijke aanblik wordt ontsierd door de bouwvakkers toiletten die er naast staan. Wél met een sfeervol theelichtje aan de binnenkant. In het theatergebouw zelf is het ook een gezellige drukte, met meteen na de ingang een boekenstalletje, mensen die plaatjes draaien, een bar waar ze ook koffie met appeltaart verkopen en een provisorisch cd-winkeltje waar de albums van alle artiesten uit de line-up liggen.
Woensdag
De echte climax van het festival vindt pas later in de week plaats, de woensdag is geschikt als opwarm avond en begint onder het dak van Theater aan het Spui. Aan Swoolish de eer de grote zaal te openen, ze doen dit weliswaar niet vanaf het podium maar hebben een kleine huiskamer in de zaal gebouwd vanwaar ze hun platen draaien om het publiek op te warmen voor Lekan Babalola.
Deze in traditionele Nigeriaanse kleding gestoken percussionist werkte al met ondermeer Fela Kuti en Miles Davis en staat nu moederziel alleen op het grote podium. Hij lijkt geen last te hebben van podiumvrees, zijn bewegingen zijn snel en de muziek is mooi, hij beschikt over een goede humor en weet alle aandacht tijdens zijn slechts half uur durende optreden vast te houden, het grootste deel van het publiek staat immers al te wachten voor Cassandra Wilson.
Dat Cassandra Wilson een echte diva wenst te zijn is aan alles te merken, er wordt duidelijk kenbaar gemaakt dat fotograferen alleen de eerste drie nummers is toegestaan en haar opkomst maakt dit ook nog eens duidelijk. Haar begeleidingsband staat al lang en breed te spelen als de lampen op haar gericht moeten worden voor haar entree. Voorzichtig pakt ze een gitaar en doet ze waar ze goed in is: zingen. Vooral werk van haar laatste studioalbum Thunderbird komt langs perfect begeleid door haar band. Deze is misschien wel meer op dreef dan Cassandra Wilson zelf.
Ondertussen speelt Room Eleven in een uitpuilende Stage 2, veel bezoekers zijn afgekomen op deze jonge belofte uit Amsterdam. Janne Schra weet met haar warme stemgeluid veel bezoekers in te palmen, in het begin loopt ze nog wat onwennig over het podium maar naarmate het concert vordert komt raakt ze beter in haar element. Ondanks dat ze maar een klein halfuurtje mogen spelen weet de band zich goed in de kijker te spelen.
Donderdag
Openen is een taak die wel uitbesteed kan worden aan DAAU, volledig heten ze de Die Anarchistische Abendunterhaltung. Vanavond staan ze in de ongezellige foyer maar dit hoeft een goed optreden voor het Vlaamse miniorkest niet in de weg te staan. De band weet een divers aanbod aan instrumenten goed aan te vullen met elektronica en op deze manier een anarchistische muur van geluid te creëren. Enige minpuntje is de snelheid van het optreden, er zitten grote rustmomenten tussen de nummers en dit neemt de snelheid van het concert vaak weg, echt betoveren kunnen ze daardoor niet.
Met een beetje geworstel door de volle gangen kan er nog een klein stukje van Psapp worden gezien. Het Engelse speelt vooral veel werk van het laatste album ‘The Only Thing I Ever Wanted’ en laten hierbij zien niet bang te zijn te experimenteren. Onconventionele instrumenten als kinderspeelgoed worden ingezet om het publiek te vermaken wat de band goed lukt.
Een kleine pauze en het podium ombouwen voor Futureheads, Engelsen stonden vorig jaar ondermeer op London Calling en Lowlands. Ook in hun thuisland zijn ze populair getuige de voorste rijen die volstaan met Engelse fans, deze zijn waarschijnlijk aanwezig op Crossing Border voor de dubbel met Razorlight. Met ‘News & Tributes’ hebben de Futureheads een nieuw album uit wat in een recordtempo is opgenomen. Ook op Crossing Border spelen ze veel van dit laatste album.
Toch gaat de band ten onder in hun eigen enthousiasme, tussen de nummers door moeten er vaak ‘spelletjes’met het publiek worden gespeeld. Niet alleen gaat dit naar verloop van tijd vervelen maar ook gaat het ten koste van hun eigen muziek. De afwerking wordt rommelig en de aandacht verslapt. De boodschap die de band op hun albums weet te brengen komt live helaas niet uit de verf.
Crossing Border mixt muziek en literatuur, dit zorgt voor een mooie afwisseling. Een van de festivalchroniqueurs van het festival is Arjen Lubach, hij schrijft verhalen over en tijdens Crossing Border, deze verhalen worden voorgedragen op de verschillende podia, ook leest hij voor uit zijn net verschenen debuutroman ‘Mensen die ik ken die mijn moeder hebben gekend’. Helaas voor Lubach is het publiek niet helemaal in de stemming voor zijn verhalen en vinden sociale contacten aanhalen belangrijker. Diegene die wel hebben geluisterd konden een prachtig verhaal horen van deze jonge en talentvolle schrijver.
Ondertussen is het tijd voor de headliner van de avond: Razorlight. De band is dit jaar doorgebroken bij een groot publiek en vooral populair bij de leeftijdsgroep 14 tot 20 getuige de eerste rijen vol jeugdige fans. Het begin van Razorlight is erg sterk, openen met ‘In The Morning’ en daarna meteen hun sterkste nummer ‘Golden Touch’ helaas is hun repertoire en concentratie niet goed genoeg om dit niveau vast te houden. Uitschieters zijn er nog wel met hit ‘America’. J
ohnny Borrell is gedurende de show te druk bezig met poseren hierdoor weet de muziek minder te raken als verwacht. Hij geeft aan moe te zijn en kondigt plotseling het laatste nummer aan, met pas vijfenveertig minuten verstreken speeltijd gaat iedereen er in de zaal vanuit dat er nog wel een serie toegiften volgen. Als die wegblijven, is de verbazing alom, de organisatie gaf immers nog op hun website aan dat er een volledige set zou worden gespeeld. Een kleine teleurstelling deze afsluiter van de tweede festivaldag.
Vrijdag
Het Duitse gezelschap van Die Surfpoeten toeren momenteel met De Kift door Nederland, en vanavond staan beide bands ook op het programma van Crossing Border. The Shelter biedt een knusse aanblik van mensen achter tafeltjes die de verrichtingen op het podium gade slaan. Een van de bandleden leest een Duitse tekst aan het publiek, en voor de slechte verstaanders loopt de Nederlandse vertaling simultaan mee op een diascherm achterin.
Echt pakkend wil het niet worden, en steken de straat weer over naar het Theater. Binnen wurmen we ons langs netwerkende bobo’s, borrelende schrijvers en andere vip’s door de smalle gangen, op zoek naar de grote zaal. The Veils weten ondanks de tour-moeheid te overtuigen, al is een uurtje precies genoeg voor de stem van Finn Andrews die live nog een stuk huiliger klinkt dan op de plaat. Van het nieuwe werk vormen Pan en titelnummer Nux Vomica de hoogtepunten van de set, die in de toegift met een bloedeloze uitvoering van More Heat Than Light wordt afgesloten. Volgens Andrews is dit voorlopig het laatste optreden in Nederland en gaat de band terug de studio in.
Het derde podium in het theater voelt als een flessenhals als hier een band staat te spelen; iedereen moet hier langs op weg naar de andere zalen, de toiletten of de uitgang. Het festival heeft wel eens op een betere locatie plaatsgevonden…Wie zich tijdens de optredens verveelt, kan altijd nog beroemdheden gaan tellen: Dennis van MTV, Spike van Di-rect, en de bassiste van The Veils die koud 10 minuten na haar optreden naast me naar Midlake staat te kijken.
Het Texaanse gezelschap put vanavond vooral uit het oudere repertoire dat doet denken aan bands als Grandaddy en Mercury Rev. Op het nieuwste album worden eerdergenoemde invloeden ingeruild voor meer samenzang en referenties als Daryll Ann, maar dat horen we vanavond dus niet veel. De band heeft intrigerende filmpjes met de muziek meelopen, die qua sfeer en lengte perfect bij de nummers aansluiten.
Geen zin in de garderobe en om weer naar buiten te gaan voor Joan as Police Woman, geprogrammeerd in een van de houten circusgebouwtjes waar het ongetwijfeld bomvol staat. Dan liever gewoon een paar meter doorlopen naar de grote zaal voor TV on the Radio, een band die uw verslaggever ooit eens in de bovenzaal van Paradiso tegenkwam en daar een belabberd optreden zag geven.
Wegens de aanhoudende enthousiaste verhalen toch maar een tweede kans en na vanavond blijkt dat die band destijds gewoon een slechte avond had. Want wát waren ze goed! Misschien misten we de nuances en details van prijsalbums Desperate Youth, Blood Thirsty Babes en opvolger Return to Cookie Mountain, maar daar staat wel de live presentatie van vooral zanger Tunde Adebimpe tegenover. De man lijkt in trance en beweegt zich als een sjamaan tussen zijn twee microfoons, uiteindelijk doordrenkt van het zweet. Ondergetekende trok meteen na afloop richting het cd-winkeltje bij de ingang om het complete repertoire aan te schaffen en het de rest van het weekend in de cd speler te laten zitten.
De rest van de avond voelt hierna als nagerecht, waarbij Archie Bronson Outfit op papier een stuk veelzijdiger overkomt dan wat ze op het podium laten zien. Niet dat het slecht is, maar de gitaarrock blaast wel erg hard en recht toe, recht aan de zaal in. De respons uit het publiek is in ieder geval dik in orde, dus deze band zien we binnenkort ongetwijfeld terug.
Voordat we de nacht opzoeken, koelen we af met een goede bekende op dit festival: Stuart A. Staples. De zanger met de donkerbruine stem was al meerdere malen met zijn band Tindersticks te gast op dit festival en staat er vanavond voor het eerst solo. Ondanks de bandbezetting met meerdere Tindersticks-leden, staan er vanavond helaas geen nummers van die band op de set. Het solo-werk is natuurlijk ook niet te versmaden, maar wel een stuk eenvormiger en zonder de kenmerkende strijkers. Niettemin een geslaagde afsluiter van een avond vol prachtige optredens.
Zaterdag
De zaterdag heeft misschien niet de meteen in het oog springende grote namen van de vorige avonden, maar is muzikaal minstens net zo interessant. Het circuspodium Cascadeur staat vanavond helemaal in het teken van de Noorse muziek en schrijvers. Het gezelschap van Supersilent heeft weinig met literatuur te maken, al spreekt de angstaanjagende experimentele muziek wel tot de verbeelding.
Te midden van een drumstel en een berg apparatuur weten de drie mannen je volkomen te overrompelen. Muziek voor bij de spannendste momenten uit een thriller, en dat drie kwartier lang. Onheilspellende roffels en gerasp met de drumstick over de bekkens, als nagels over een schoolbord. Van angstig gefluister naar razende noise, en alles ertussen in. Na afloop wankel ik beduusd naar buiten, compleet overdonderd, leeggezogen en verpletterd. Even een half uurtje niets doen en dit verwerken.
Een groter contrast met de tent ernaast kan er niet zijn. Het Utrechtse Storybox speelt een knusse set melodieuze luisterliedjes. Helge Slikker is blij met de opkomst: ‘gezellig, het wordt tijd voor Gluhwein!’. Op het debuutalbum A Fool's Attempt (met de blazerssectie uit Calexico) horen we nog iets meer variatie dan vanavond in de Cuatro-tent; maar de band laat zeker wel een positieve indruk achter.
Terug bij Cascadeur worden er zomaar boeken weggegeven van de Noorse schrijver Johan Harstad. En geen dunne werkjes van twintig bladzijden, maar kloeke pillen van meer dan 400 pagina’s die ook in de boekenstal aan de overkant liggen. Stel je voor dat je die net had gekocht! De schrijver zelf weet de sfeer van de avond goed te vatten en begrijpt dat veel mensen vooral voor de muziek komen. Hij houdt het dus kort en laat het voorlezen van het verhaal over een man die het liefst altijd de één na beste wil zijn (zoals Buzz Aldrin, na Neil Armstrong de tweede man op de maan en bij het grote publiek nooit bekend geraakt) bij een paar pagina’s.
Het andere hoogtepunt van de avond volgt ook hier, in de Noorse tent. Susanna and the Magical Orchestra is een duo dat eigen interpretaties maakt van bekend en minder bekend werk van Joy Division, Depeche Mode, Leonard Cohen en zelfs Dolly Parton. Susanna heeft een stem van een engel en zingt vanavond in een bijna compleet donkere tent het kippenvel op onze armen tijdens Love Will Tear Us Apart, Enjoy the Silence, Hallelujah en Jolene. Ondanks het uitgelopen schema mag het tweetal nog twee keer terug komen voor een toegift.
Beter dan dit kan het niet meer worden en omdat de rest van het programma vanavond niet meer aanspreekt (net als het vooruitzicht van een veel te druk gebouw met de smalle gangen) kiezen we voor de terugweg naar huis.
Crossing Border 2006 was het toneel voor meer dan geweldige optredens, maar logistiek is deze opzet verre van ideaal. Het was gelukkig grotendeels droog waardoor het heen en weer lopen naar de overkant geen probleem was, maar liever laten we de jassen in de garderobe en blijven we binnen één gebouw. Liefst eentje met minder smalle gangen waar netwerkende bobo’s in de weg staan.
Door Henk Kanning (woensdag / donderdag) en Hans Vrijmoed (vrijdag / zaterdag)